Newyddion Diweddar

Mae aelodau cynulleidfa mewn gŵyl gerddorol o fri yng Ngogledd Cymru yn cael eu gwahodd i roi cynnig ar ddawnsio fertigol – wedi’i hongian yn yr awyr gydag offer dringo creigiau.

Byddant yn cael y cyfle i “ddysgu’r rhaffau” cyn y perfformiad yng Ngŵyl Gerdd Bangor yng Nghanolfan Celfyddydau Pontio am 2pm ddydd Sadwrn, Chwefror 15.

Mae’n rhan o brosiect gan Gwmni Dawns Hedydd ar y cyd â Vertical Dance Kate Lawrence (VDKL) a fydd yn defnyddio rhaffau, harneisiau a dyfeisiau abseilio.

Bydd dawnswyr yn hongian yn yr awyr yn ogystal ag ar y llawr yn ystod y cynhyrchiad o’r enw “Hiraeth/Lost Roots” sef un o uchafbwyntiau’r ŵyl sy’n dechrau ddydd Gwener, Chwefror 14, ac yn rhedeg tan ddydd Sul, Chwefror 16

Cynhelir y perfformiad yn theatr Stiwdio gartrefol y ganolfan a bydd yn cynnwys y dawnswyr Lisa Spaull, Despina Goula, Angharad Jones a Kseniia Fedorovykh gyda cherddoriaeth wedi’i chyfansoddi a’i pherfformio gan y canwr jazz clodwiw Eädyth Crawford.

Yn ôl Cyfarwyddwr Artistig yr ŵyl, Guto Pryderi Puw, ‘Cerddoriaeth o fewn y celfyddydau’ yw thema’r digwyddiad ac mae cynhyrchiad Hiraeth/Lost Roots yn cyfuno cerddoriaeth gyda dawns arbrofol.

Ychwanegodd fod y perfformiad hefyd wedi’i anelu at y rhai â nam ar eu golwg a bydd gweithdy yn gynharach yn y prynhawn yn rhoi cyfle i bob aelod o’r gynulleidfa roi cynnig ar ddawnsio fertigol gan ddefnyddio’r un offer.

Meddai’r prif ddawnsiwr Lisa Spaull: “Mae Hiraeth yn ymwneud â chysylltiadau dynol, ein hymdeimlad o gartref, a phrofiadau o ddadleoli. Byddwn yn symud rhwng y cyffredin a’r anghyffredin gan ddefnyddio ein straeon a’n mythau i fyfyrio ar ein gwreiddiau cyffredin.

“Byddwn yn defnyddio cyfrwng dawns fertigol gyda dawnswyr yn yr awyr yn ogystal â dawnsio ar y ddaear. Rydym yn gweithio gyda’r artist gweledol Femke Van Gent i hongian gwrthrychau oddi ar y ddaear y bydd yn cael eu chwarae â nhw.

“Fel rhan o gam nesaf datblygu’r sioe hon rydym yn gweithio gyda’r cynghorydd llenyddol Gwen Thomson, yr ymgynghorydd sain ddisgrifio Karina Jones a’r mentor Kate Lawrence. Gyda’n gilydd byddwn yn ymgorffori disgrifiadau sain yn greadigol ar gyfer cynulleidfaoedd â nam ar eu golwg yn y sioe ei hun.

“Bydd hyn yn cael ei wneud trwy’r trac sain, canu, adrodd straeon a’r dawnswyr yn siarad i sicrhau bod stori, mynegiant emosiynol a gweithred y ddawns yn cael eu cyfleu. Mae’n daith ymdrochol sy’n cymylu’r ffiniau rhwng celf, adrodd straeon ac archwilio personol.”

“Mae’r sioe yn digwydd yn y Theatr Stiwdio yn Pontio gyda’r gynulleidfa o amgylch yr ymylon. Bydd gennym gyfle cyn y sioe i bobl ac yn arbennig cynulleidfaoedd â nam ar eu golwg gael taith o amgylch y gofod perfformio a rhoi cynnig arni mewn harnais i profiad arnofio yn yr awyr.”

Ychwanegodd Lisa, ffurfiodd Hedydd  yn 2024 ar ôl prosiect ymchwil yn Pontio fel rhan o brosiect datblygu VDKL o goreograffwyr dawns fertigol yng Ngogledd Cymru.

“Roedden ni’n teimlo bod y prosiect wedi mynd mor dda ac fe wnaethon ni fwynhau gweithio gyda’n gilydd gymaint roedden ni’n meddwl y byddai’n syniad gwych ffurfio cwmni newydd.

“Rydym yn edrych ymlaen at rannu cam nesaf y datblygiad fel rhan o Ŵyl Gerdd Bangor lle byddwn yn perfformio am y tro cyntaf,” meddai. .

Bydd ail berfformiad o ‘Hiraeth/Lost Roots’ am 5pm.

Wedi’r ŵyl gyntaf yn 2000, mae Gŵyl Gerdd Bangor wedi selio ei henw fel yr ŵyl fwyaf blaenllaw yng Nghymru sy’n hyrwyddo cerddoriaeth gyfoes a newydd.

Dros y blynyddoedd mae wedi comisiynu mwy na 175 o ddarnau newydd o gerddoriaeth ac wedi perfformio mwy na 50 o gyfansoddiadau eraill am y tro cyntaf.

Dywedodd Guto fod mwy na 300 o artistiaid wedi cymryd rhan yn yr ŵyl dros y blynyddoedd a bydd 15 o ddarnau newydd yn cael eu perfformio am y tro cyntaf yn ystod y digwyddiad eleni.

Meddai: “Eleni rydym yn dathlu’r 25ain ŵyl ers ei sefydlu yn 2000 a’r thema yw ‘cerddoriaeth o fewn y celfyddydau’ a chredwn fod rhywbeth at ddant pawb yn yr amrywiol gyngherddau, gweithdai, sgyrsiau a digwyddiadau cymunedol.

“Mae’r un pwyslais ar gerddoriaeth newydd sy’n herio ac yn ysbrydoli, gyda chomisiynau newydd gan chwe chyfansoddwr/artist sain, yn ogystal â myfyrwyr Cerddoriaeth a Ffilm o Brifysgol Bangor, yn ymateb yn greadigol o fewn thema’r Ŵyl.

“O ganlyniad, mae mwyafrif y gerddoriaeth yn cael ei chyfuno â barddoniaeth, dawns neu ffilm amrywiol, ond hefyd paentiadau haniaethol gan Chris Holley a fydd yn cael eu harddangos yn Pontio cyn ac yn ystod yr Ŵyl. Rydym hefyd yn falch o wahodd Mikel Kuehn fel y cyfansoddwr dan sylw, lle mae peth o’i gerddoriaeth yn cyfuno barddoniaeth, lleisiau byw a delweddau wedi’u taflunio ar y sgrin.”

Wrth amlinellu rhaglen yr ŵyl, dywedodd Guto fod cyngerdd Cerys Hafana nos Wener, Chwefror 14, yn rhan o nosweithiau Cabaret Pontio, ac yn darparu naws hamddenol a chipolwg difyr ar gerddoriaeth werin gydag un o artistiaid mwyaf nodedig y gylchdaith.

“Mae Cerys yn manglo, yn treiglo ac yn trawsnewid cerddoriaeth draddodiadol ar y delyn deires,” meddai Guto.

Bydd Camau Cerdd gyda Marie-Claire Howorth ar ddydd Sadwrn, Chwefror 15, yn cyflwyno cerddoriaeth i blant chwe mis i saith oed mewn gweithdai a gynhelir ar y cyd â Chanolfan Gerdd William Mathias (Canolfan Gerdd William Mathias).

Bydd yr artist Chris Holley hefyd yn arwain dau weithdy yn cyflwyno celf i blant rhwng pedair a saith oed yn ystod bore Sadwrn.

Bydd y cyngerdd amser cinio, Canfod y Gân, ym Mar Ffynnon Pontio yn cynnwys perfformiad byw o ganeuon gwreiddiol gan griw o gerddorion ag anghenion ychwanegol.

Yn ystod y prynhawn bydd perfformiadau byw yng ngofodau cyhoeddus amrywiol Pontio gan Ensemble Cerddoriaeth Newydd Bangor lle bydd perfformwyr dan hyfforddiant yn cyflwyno gweithiau gan fyfyrwyr cyfansoddi prifysgol.

Bydd Different Light, sy’n cynnwys Sinfonia Cymru a’r artist Chris Holley, am 7.30pm ym Mocs Gwyn Pontio. Bydd yn cynnwys cerddoriaeth gan John Metcalf ochr yn ochr â chomisiynau gŵyl gan Mikel Kuehn, Lynne Plowman, Claire Victoria Roberts, Zach Reading a Guto Pryderi Puw.

Ddydd Sul, Chwefror 16, am 12.30 bydd cyngerdd rhad ac am ddim gan Electroacwstig Cymru yn cynnwys darnau gan gyfansoddwyr dan hyfforddiant.

Yn ddiweddarach, am 3pm yn Theatr Bryn Terfel, bydd yr ŵyl yn cyflwyno Dancing in the Ether. Bydd y soprano Deborah Norin ac Electroacwstig Cymru yn cynnwys cerddoriaeth gan y cyfansoddwr Americanaidd a’r artist sain Mikel Kuehn a chomisiwn newydd gan Andrew Lewis.

Bydd artist enwog yn cymryd ysbrydoliaeth o’r gerddoriaeth mewn cyngerdd ac yn paentio llun newydd yn fyw fel rhan o ddathliadau pen-blwydd 25ain gŵyl o’r radd flaenaf.

Daeth y cysylltiad rhwng yr artist Chris Holley a Gŵyl Gerdd Bangor i fodolaeth yn ystod y cyfnod clo Covid yn 2020 pan ddarganfu ddarn o gerddoriaeth ar YouTube a gyfansoddwyd gan gyfarwyddwr artistig yr Ŵyl, Guto Pryderi Puw.

Sefydlodd Guto, Darllenydd mewn Cyfansoddi Cerddoriaeth ym Mhrifysgol Bangor, yr ŵyl yn 2000 fel platfform ar gyfer cerddoriaeth gyfoes a thros y blynyddoedd mae wedi cynnwys cyfanswm o 225 premiere byd.

Caiff yr ŵyl garreg filltir eleni, sydd o ddydd Gwener, 14 Chwefror, tan ddydd Sul, Chwefror 16, ei chynnal yng Nghanolfan Gelfyddydau Pontio yn ninas Bangor.

Yn ôl Chris, cafodd ei swyno gan y darn o’r enw Different Light, a’i hysbrydolodd maes o law i greu dau ddarlun haniaethol lle gyrrodd nhw ar e-bost i Guto yn ddiweddarach.

Bydd y darluniau’n rhan o Music and the Muse, sef arddangosfa o 28 o weithiau celf yng Nghanolfan Gelfyddydau Pontio o Ionawr 27 tan ddiwedd yr Ŵyl.

Yn y cyfamser, bydd cyfansoddiad Guto yn cael ei berfformio yn ystod cyngerdd sy’n dechrau am 7.30pm ddydd Sadwrn, 15 Chwefror, ochr yn ochr â nifer o weithiau newydd lle bydd Chris hefyd yn creu gwaith celf newydd.

Dywedodd Chris, sy’n byw yn Nyffryn Tafwys: “Clywais Different Light hyfryd a aflonydd Guto ar-lein yn ystod y cyfnod clo a chefais fy swyno gan y gerddoriaeth a’i gysyniad – darlun yn cael ei symud o un lleoliad i’r arall a sut y byddai’r golau gwahanol yn effeithio’n gynnil ar ei wedd.

“Felly, gan droi’r cysyniad o gwmpas, dros gyfnod o wythnosau fe wnes i ddau ddarlun yn seiliedig ar ei gyfansoddiad, gan e-bostio delweddau iddo o’r darluniau a ddeilliodd o hynny.

“Mae fy ymarfer celf naill ai’n ffigurol yn bennaf, wedi’i ddylanwadu gan symudiad a dawns – neu’n haniaethol wedi’i ysgogi gan gysylltiad cerddorol. I mi, mae cerddoriaeth, celf weledol a dawns i gyd yn wahanol ochr i’r un darn arian cyfoethog.”

Yn ystod yr ŵyl bydd Chris hefyd yn arwain gweithdai sy’n cyflwyno celf i blant o wahanol oedrannau.

Ychwanegodd: “Wrth weithio gyda phlant ifanc mae’n bwysig cael hwyl, aros yn siriol a chwareus a bod yn galonogol.

“Mae nhw mor greadigol ac yn ‘mynd amdani’ yn eu marcio heb y pryderon rydyn ni’n eu cronni fel oedolion. Dydych chi byth yn gwybod – efallai y bydd egin Picasso ifanc allan yna!”

Roedd Guto wedi synnu ond ar ben ei ddigon o sylweddoli bod ei waith wedi ysbrydoli’r darluniau ac estynnodd wahoddiad iddi i gymryd rhan yn yr ŵyl eleni, sydd â ‘Cherddoriaeth o fewn y celfyddydau’ fel ei thema.

“Cafodd fy narn, Different Light, ei gyfansoddi a’i berfformio yn wreiddiol yng Ngŵyl Bro Morgannwg yn 2000 ac yn ystod pandemig Covid-19 clywodd Chris ef eto a chafodd ei ysbrydoli i greu darluniau newydd.

“Cysylltodd â mi am ei gwaith yn ystod y cyfnod clo ac roeddwn wedi fy llorio’n llwyr gan ei gweithred garedig. Felly, fel modd o dalu’r ffafr yn ôl, mae’r Ŵyl yn falch iawn o lwyfannu arddangosfa o’i darluniau yn ogystal â llwyfannu digwyddiad celf byw yn y cyngerdd nos Sadwrn yn Pontio pan fydd Sinfonia Cymru yn perfformio cerddoriaeth gan John Metcalf a Mikel Kuehn, ochr yn ochr â chomisiynau newydd yr ŵyl gan Lynne Plowman, Claire Victoria Roberts, Zach Reading a minnau,” meddai.

Wrth lansio’r rhaglen eleni, datgelodd Guto y bydd 15 darn newydd yn cael eu perfformio am y tro cyntaf yn ystod y digwyddiad eleni.

Meddai: “Eleni rydym yn dathlu’r 25ain gŵyl ers ei sefydlu yn 2000 a’r thema yw ‘cerddoriaeth o fewn y celfyddydau’ ac rydym yn credu bod rhywbeth i bawb yn y cyngherddau, y gweithdai, y sgyrsiau a’r digwyddiadau cymunedol amrywiol.

“Mae’r un pwyslais ar gerddoriaeth newydd sy’n herio ac yn ysbrydoli, gyda chomisiynau newydd gan chwe chyfansoddwr/artist sain sefydledig, yn ogystal â gweithiau newydd gan fyfyrwyr Cerddoriaeth a myfyrwyr Ffilm o Brifysgol Bangor, gan ymateb yn greadigol o fewn thema’r Ŵyl.

“O ganlyniad, cyfunir y rhan fwyaf o’r gerddoriaeth gydag amrywiol farddoniaeth, dawns neu ffilm, ond hefyd darluniau haniaethol gan Chris Holley a fydd yn cael eu harddangos yn Pontio cyn ac yn ystod yr ŵyl.

“Rydym hefyd yn falch o gynnwys y cyfansoddwr Americanaidd Mikel Kuehn fel ein cyfansoddwr gwadd, gan berfformio ei ddarnau sy’n cyfuno lleisiau byw a recordiedig, tafluniad fideo, synau electroneg a cherddi e e cummings a Wallace Stevens.”

Mae’r rhaglen eleni yn cynnwys rhai o berfformwyr cyfoes gorau Cymru, yn enwol Cerys Hafana ar y delyn deires, y dawnswyr arbrofol Hedydd/VDKL i gerddoriaeth gan Eädyth Crawford, y swynol Sinfonia Cymru yn ogystal â synau arloesol Electroacwstig Cymru a’r soprano enwog Deborah Norin.

Mae cyngerdd Cerys Hafana ar nos Wener, 14 Chwefror yn rhan o nosweithiau Cabaret Pontio, ac yn darparu awyrgylch hamddenol a mewnwelediad diddorol i gerddoriaeth werin gan un o’r artistiaid mwyaf nodedig ar y gylchdaith.

“Yn ôl Cerys, mae hi’n manglo, yn treiglo ac yn trawsnewid cerddoriaeth draddodiadol ar y delyn deires!” meddai Guto.

Mae Camau Cerdd/First Steps in Music gyda Marie-Claire Howorth ddydd Sadwrn, Chwefror 15 yn cyflwyno cerddoriaeth i blant 6 mis i saith oed mewn gweithdai a lwyfannwyd ar y cyd â Chanolfan Gerdd William Mathias.

Bydd y cyngerdd amser cinio ym Mar Ffynnon Pontio yn cynnwys perfformiad byw o ganeuon gwreiddiol gan Canfod y Gân, grŵp o gerddorion ag anghenion arbennig.

Yn ystod y prynhawn bydd perfformiadau byw yn amrywiol fannau cyhoeddus Pontio gan Ensemble Cerddoriaeth Newydd Bangor lle bydd myfyrwyr perfformio y brifysgol yn cyflwyno gweithiau gan fyfyrwyr cyfansoddi.

Ar ddydd Sul, Chwefror 16 am 12.30 bydd cyngerdd am ddim (ond â thocyn) gan Electroacwstig Cymru yn cynnwys darnau gan fyfyrwyr cyfansoddi.

Yn ddiweddarach, am 3pm yn Theatr Bryn Terfel, bydd yr ŵyl yn cyflwyno Dancing in the Ether fel uchafbwynt i’r dathliadau. Bydd y soprano Deborah Norin ac Electroacwstig Cymru yn cynnwys cerddoriaeth gan y cyfansoddwr ac artist sain gwadd yr Ŵyl, Mikel Kuehn ynghyd â chomisiwn newydd gan y cyfansoddwr o Fangor, Andrew Lewis.

Mae band o Wynedd wedi cymryd cerddoriaeth Samba America Ladin ac wedi trwytho eu cyfuniad eu hunain o werin, jazz a roc ‘n’ rôl, i greu cyfuniad unigryw Gymreig.

Bydd y grŵp, Banda Bacana, ymhlith y prif atyniadau yng Ngŵyl Gerdd Bangor lle mae’r trefnwyr yn dweud eu bod yn gwarantu profiad “bums off seats” gan fod eu cerddoriaeth mor heintus mae mynychwyr cyngherddau yn ei chael hi bron yn amhosibl cadw’n llonydd.

Wedi’u ffurfio dros 20 mlynedd yn ôl, maen nhw wedi magu enw da ymhlith cefnogwyr cerddoriaeth byd a byddan nhw’n camu i’r llwyfan yng nghyngerdd agoriadol yr ŵyl yn Theatr Bryn Terfel, Canolfan Celfyddydau Pontio ar Chwefror 15.

Mae’r cyngerdd hefyd yn cynnwys Afro Cluster band o Gaerdydd am noson o gerddoriaeth o ddau gyfandir.

Dywedodd y lleisydd Ceri Dalton fod cerddoriaeth Banda Bacana yn dod o ystod o ddylanwadau a diwylliannau gyda phwyslais ar gael hwyl.

Dywedodd Ceri, sydd hefyd yn chwarae’r congas, drwm tal, cul, un pen o Giwba: “Rydym yn chwarae cymysgedd o ffync, afrobeat, Lladin, reggae a ska ac rydym wedi ysgrifennu’r rhan fwyaf o’n caneuon ein hunain.

“Dyma’r math o gerddoriaeth rydyn ni’n hoffi ei chwarae ac mae’n ymddangos bod ein cynulleidfaoedd yn ei hoffi hefyd. Rydym yn annog pobl i godi a dawnsio ac nid oes angen gofyn iddynt ddwywaith. Rydyn ni hyd yn oed wedi gweld pobl mewn cadeiriau olwyn yn ceisio codi a dawnsio.”

Ymunodd y drymiwr Owen Hughes gyda’r band tua 15 mlynedd yn ôl – dim ond am un gig i ddechrau!

Meddai: “Mae Banda Bacana yn eithaf unigryw oherwydd mae aelodau’r band i gyd wedi dod â’u steil a’u dylanwadau eu hunain. Rwyf wedi chwarae mewn bandiau gwerin fel Cajuns Denbo, Bwchadanas a rhythm a blues gyda’r bandiau The Jukes a Steve Eaves.

Mae’r chwaraewr trwmped Neil Browning hefyd o gefndir gwerinol ond mae’r sacsoffonydd Jochen Eistntraut yn fwy i fyd jazz.”

Mae Owen, a fu’n rhedeg Recordiau Cob, y siop recordiau adnabyddus ym Mangor ers blynyddoedd, yn credu bod Banda Bacana wedi datblygu eu harddull unigryw eu hunain ac wedi ychwanegu blas Cymreig i’w cerddoriaeth.

“Does dim byd Cymraeg am gerddoriaeth Samba ond rydym wedi datblygu ein steil ein hunain. Roedd ein albwm gyntaf tua hanner a hanner o ganeuon cloriau a rhai gwreiddiol ond roedd ein hail albwm i gyd yn gyfansoddiadau ein hunain ac rydym wedi parhau i ysgrifennu ein deunydd ein hunain ers rhyddhau’r albwm honno.

“Mae ein set yn cynnwys tair cân rydyn ni wedi eu hysgrifennu a’u trefnu ein hunain yn Gymraeg felly mae hynny’n eitha gwreiddiol ond band dawns ydyn ni’n bennaf,” meddai.

Tra’n canolbwyntio’n bennaf ar gerddoriaeth gyfoes, mae Gŵyl Gerdd Bangor wedi bod yn uchafbwynt diwylliannol ar galendr cerddorol Cymru ers dros 20 mlynedd a bydd yn cael ei chynnal o fewn Pontio ym Mhrifysgol Bangor rhwng Chwefror 15 a dydd Sul, Chwefror 18, 2024.

Dywedodd trefnydd yr ŵyl, Guto Pryderi Puw, sydd wedi bod yn ymwneud â’r ŵyl ers ei lansio yn 2000, mai thema gŵyl 2024 yw “Cerddoriaeth Newydd, Profiadau Newydd” ac yn ogystal â chyfres o gyngherddau mawr mae hefyd yn cynnwys ystod o drafodaethau, darlithoedd, gweithdai a phrosiectau addysgol.

Dywedodd Guto, Darllenydd mewn Cyfansoddi yn Ysgol Cerddoriaeth, Drama a Pherfformio Prifysgol Bangor: “Rydym bob amser yn awyddus i ddod â cherddoriaeth newydd i’r ŵyl yn ogystal â phrofiadau newydd ac roeddem yn meddwl eleni y gallem wneud hynny’n thema swyddogol.

“Mae Banda Bacana ac Afro Cluster yn ddau fand a fydd yn dod â cherddoriaeth Affrica ac America Ladin i Fangor a bydd yn noson o brofiadau cerddorol newydd i lawer.”

Dywedodd y bydd seddi’r awditoriwm yn Theatr Bryn Terfel yn cael eu disodli gan fyrddau a chadeiriau ar gyfer yr achlysur gyda digon o le i ddawnsio.

“Mae’r gerddoriaeth yn cael ei wneud ar gyfer dawnsio a bydd y gosodiad arddull cabaret yn ei wneud yn fwy o gig na chyngerdd ffurfiol,” ychwanegodd.

Bydd 15 cyfansoddiad newydd sbon yn cael eu dangos am y tro cyntaf yn yr ŵyl. Mae rhai wedi’u comisiynu’n arbennig gan y digwyddiad ac mae llawer wedi’u hysgrifennu gan gyfansoddwyr ifanc o Gymru.

Bydd cyngerdd Uproar ar nos Sadwrn, Chwefror 17 yn cynnwys tri darn newydd sbon.

Mae’r cyngerdd, sy’n dechrau am 7.30pm, hefyd yn cynnwys cerddoriaeth gan y cyfansoddwyr rhyngwladol adnabyddus John Adams ac Olga Neuwirth.

Bydd sgwrs cyn y cyngerdd gyda’r tri chyfansoddwr yng nghwmni cadeirydd yr ŵyl Rhiannon Mathias am 6pm.

Bydd darn buddugol yn un o nifer o weithiau newydd a fydd yn cael sylw mewn cyngerdd amser cinio yn theatr Stiwdio Pontio.

Wedi’i berfformio gan ensemble o Ganolfan Gerdd William Mathias enillodd y darn gan Gwydion Rhys, sy’n hanu o Rachub ger Bethesda ac yn fyfyriwr yn y Coleg Cerdd Brenhinol yn Llundain, Fedal y Cyfansoddwr yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd fis Mai diwethaf.

Mae darnau eraill yn cynnwys comisiynau gŵyl gan Niamh O’Donnell a Tayla-Leigh Payne o Gaerdydd.

Yn ddiweddarach yn y prynhawn perfformwyr dawnus sydd ar hyn o bryd yng Nghanolfan Gerdd William Mathias fydd yn perfformio cymysgedd eclectig o gerddoriaeth i unawdwyr ac ensembles ym Mar Ffynnon Pontio.

Bydd Ensemble Cerddoriaeth Newydd Bangor yn cyflwyno gweithiau gan fyfyrwyr gyfansoddwyr Mewn amrywiol fannau cyhoeddus yn adeilad Pontio.

Am 3pm ddydd Sul, Chwefror 18, bydd Electroacwstig Cymru yn cymryd rhan mewn perfformiad byw yn Theatr Bryn Terfel yn Pontio gyda Chanolfan Ymchwil SAIN/DELWEDD o Brifysgol Greenwich yn Llundain a Luxi Tian, myfyriwr PhD ym Mhrifysgol Bangor, sy’n chwarae rhan y Guzheng, math o zither Tsieineaidd.

Yn gynharach, am 12.30pm, bydd Electroacwstig Cymru, dan gyfarwyddyd Andrew Lewis, yn cyflwyno detholiad o ddarnau a ysgrifennwyd gan fyfyrwyr cyfansoddi o Brifysgol Bangor.

Yn ystod yr ŵyl bydd Marie-Claire Howorth yn cynnal sesiynau yn cyflwyno cerddoriaeth i blant rhwng chwe mis a saith oed, mewn cydweithrediad â Chanolfan Gerdd William Mathias (Canolfan Gerdd William Mathias).

Bydd 15 première byd hynod yn cael eu perfformio mewn gŵyl gerddoriaeth o’r radd flaenaf yng Ngogledd Cymru.

Mae rhai o’r darnau wedi’u comisiynu’n arbennig gan Ŵyl Gerdd Bangor sydd wedi cael canmoliaeth fawr ac mae llawer wedi’u creu gan gyfansoddwyr ifanc o Gymru.

Mae’r digwyddiad sy’n canolbwyntio’n bennaf ar gerddoriaeth gyfoes wedi bod yn uchafbwynt diwylliannol ar galendr y ddinas ers bron i chwarter canrif.

Eleni fe’i cynhelir yn bennaf yng Nghanolfan Celfyddydau Pontio ym Mhrifysgol Bangor o ddydd Iau, Chwefror 15, tan ddydd Sul, Chwefror 18.

Dywedodd y Cyfarwyddwr Artistig Guto Pryderi Puw, sydd wedi bod yn ymwneud â’r ŵyl ers ei lansio yn 2000, mai thema gŵyl 2024 yw Cerddoriaeth Newydd, Profiadau Newydd.

Yn ogystal â chyfres o gyngherddau nodedig, mae hefyd yn cynnwys amrywiaeth o drafodaethau, darlithoedd, gweithdai a phrosiectau addysgol.

Wrth lansio rhaglen 2024 dywedodd Guto, Darllenydd mewn Cyfansoddi Cerddoriaeth yn Adran Cerddoriaeth, Drama a Pherfformio Prifysgol Bangor: “Bydd y cyfansoddiadau newydd yn cael eu perfformio yn ein prif gyngherddau yn Theatr Bryn Terfel yn Pontio ar Chwefror 17 a 18.

“Maen nhw’n addo bod yn gyngherddau cyffrous gydag amrywiaeth o arddulliau cerddorol yn cael eu perfformio am y tro cyntaf.”

Bydd y prif gyngerdd ar ddydd Sadwrn, Chwefror 17, yn cynnwys tri darn newydd sbon.

Dywedodd Guto fod y darnau, Motet IV – Accidental Activists gan Richard Baker, The day following gan Lynne Plowman a The Wind Sweepers gan Nathan James Dearden wedi’u comisiynu ar gyfer yr ŵyl gan UPROAR, prif ensemble cerddoriaeth newydd Cymru.

“Dyma dri chyfansoddiad beiddgar newydd, wedi’u hysbrydoli gan, ac yn ymateb i fywyd cyfoes Cymru gan dri chyfansoddwr cyffrous iawn sy’n gweithio ac yn byw yng Nghymru,” meddai Guto.

Mae’r cyngerdd, sy’n dechrau am 7.30pm, hefyd yn cynnwys Son of Chamber Symphony gan y cyfansoddwr Americanaidd adnabyddus John Adams’ a Symphonie Diagonale gan y gyfansoddwraig o Awstria, Olga Neuwirth.

Cyn y prif ddigwyddiad bydd sgwrs cyn y cyngerdd gyda’r tri chyfansoddwr a gomisiynwyd yng nghwmni cadeirydd yr ŵyl, Rhiannon Mathias.

Yn gynharach yn y dydd bydd darnau a ysgrifennwyd gan gyfansoddwyr newydd yn ymddangos mewn cyngerdd amser cinio yn theatr Stiwdio Pontio.

Bydd y darnau’n cael eu perfformio gan ensemble o Ganolfan Gerdd William Mathias sy’n cynnwys comisiynau gŵyl o’r enw Gratitude gan Niamh O’Donnell, a aned yn Aberystwyth, a’r darn Polarity gan Tayla-Leigh Payne o Gaerdydd.

Dywedodd Guto y bydd cyfansoddiadau Niamh a Tayla yn cael eu cynnwys gyda cherddoriaeth newydd gan Gwydion Rhys, o Rachub ger Bangor, a’r diweddar gyfansoddwraig o Gymru Hillary Tann ochr yn ochr â dau ddarn a ddewiswyd o’r alwad am sgorau ar gyfer Gwobr Gyfansoddi William Mathias.

“Mae Gwydion yn fyfyriwr yn y Coleg Cerdd Brenhinol yn Llundain lle mae’n astudio cyfansoddi gydag Alison Kay a’r darn i’w chwarae yn yr ŵyl yw’r un enillodd Fedal y Cyfansoddwr yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin fis Mai diwethaf.

“Mae hefyd yn sielydd penigamp ac yn gyn-ddisgybl o Ganolfan Gerdd William Mathias,” meddai, “ac mae’n wych bod y Ganolfan yn parhau â’i datblygiad cerddorol, ond y tro hwn yn canolbwyntio ar ei ochr greadigol yn hytrach na’i berfformio!”

Yn ddiweddarach yn y prynhawn ym Mar Ffynnon Pontio, bydd perfformwyr dawnus ifanc sydd ar hyn o bryd yng Nghanolfan Gerdd William Mathias yn perfformio cymysgedd eclectig o gerddoriaeth ar gyfer unawdwyr ac ensembles.

Hefyd yn ystod y prynhawn ac mewn mannau cyhoeddus amrywiol yn adeilad Pontio, bydd Ensemble Cerddoriaeth Newydd Bangor yn cyflwyno cerddoriaeth newydd gan fyfyrwyr cyfansoddwyr Prifysgol Bangor.

Ddydd Sul, Chwefror 18, bydd Electroacwstig Cymru yn cymryd rhan mewn perfformiad byw yn Theatr Bryn Terfel yn Pontio gyda’r Ganolfan Ymchwil Sain a Delwedd o Brifysgol Greenwich yn Llundain a Luxi Tian, myfyrwraig PhD ym Mhrifysgol Bangor, sy’n chwarae y Guzheng, offeryn traddodiadol Tsieineaidd.

Bydd y cyngerdd, sy’n dechrau am 3pm, hefyd yn cynnwys y premiere byd o waith Jo Thomas, Cascade Infinity, a gomisiynwyd gan yr ŵyl.

Dywedodd Guto fod Jo Thomas yn gyfansoddwraig, artist sain, cynhyrchydd a pherfformiwr llwyddiannus sy’n gweithio’n bennaf gyda sain electronig.

Meddai: “Mae hi’n aml yn gweithio gyda synau wedi’u recordio ac yn eu trin yn greadigol i greu collage diddorol sy’n cael ei berfformio trwy system PA amgylchynnol. Mae ei hysbrydoliaeth yn aml yn defnyddio elfennau thematig emosiynol, fel teimladau neu ymatebion personol.

“Ar gyfer gŵyl eleni mae hi wedi cydweithio â Luxi Tian sy’n chwarae’r Guzheng, offeryn traddodiadol Tsieineaidd, a bydd yn canolbwyntio ar ysgrifennu darn ar gyfer myfyrio ac ymlacio sy’n cynnwys synau hyfryd yr offeryn traddodiadol a rhai synau electronig atmosfferig.”

Ychwanegodd Guto bod Jo, sydd bellach yn byw yn Llundain ond yn hanu o Fangor, wedi astudio cerddoriaeth ym Mhrifysgol Bangor lle enillodd radd Meistr.

Yn gynharach yn y dydd, bydd Electroacwstig Cymru, dan gyfarwyddyd Andrew Lewis, yn cyflwyno detholiad o ddarnau a ysgrifennwyd gan fyfyrwyr cyfansoddi o Brifysgol Bangor. Mae’r cyngerdd awr o hyd hwn yn dechrau am 12.30pm.

Mae cyngerdd agoriadol yr ŵyl ar nos Iau, Chwefror 15 yn cynnwys Afro Cluster o Gaerdydd a fydd yn ymuno â’r ensemble lleol Banda Bacana mewn noson o gerddoriaeth o ddau gyfandir sydd wedi’i hysbrydoli gan gerddoriaeth Affricanaidd a rhythmau Samba.

Bydd y digwyddiad ar ffurf cabaret yn Theatr Bryn Terfel, Pontio, a dywedodd Guto y bydd gosodiad arferol yr awditoriwm yn cael ei ddisodli gyda byrddau a chadeiriau, gyda  digon o le i ddawnsio, a gaiff ei annog.

“Mae cerddoriaeth Banda Bacana yn wych ar gyfer dawnsio a bydd y gosodiad arddull cabaret yn ei wneud yn fwy o gig na chyngerdd ffurfiol,” meddai. “Mae ganddyn nhw ddilynwyr lleol gwych ac mae eu set bob amser yn fywiog ac yn llawn egni rhythmig.”

Yn ystod yr ŵyl bydd Marie-Claire Howorth yn cynnal sesiynau yn cyflwyno cerddoriaeth i blant rhwng chwe mis a thair oed ac yn ddiweddarach gyda phlant pedair i saith oed. Cynhelir y sesiynau hyn mewn cydweithrediad â Chanolfan Gerdd William Mathias. Hefyd, bydd Ash Cooke yn cynnal gweithdy byrfyfyr fel rhan o weithgareddau Dan-Ddaear Tŷ Cerdd.

Yn ogystal bydd yr ŵyl yn cynnal diwrnod o weithdai ar gyfer ysgolion lleol ddechrau mis Chwefror.

Dywedodd Guto y bydd y cerddorion lleol Dewi Ellis Jones (taro) a Mared Emlyn (telyn) yn cynnig “cymysgedd eclectig o gerddoriaeth newydd” i ddisgyblion ysgolion uwchradd Ynys Môn yn eu gweithdai cyfansoddi a pherfformio.

02/03/2021

Bydd gŵyl gerdd ragorol yn troi’n rhithwir am y tro cyntaf eleni pan y caiff cynulleidfaoedd wledd o bum premiere byd.
Wrth ganolbwyntio yn bennaf ar gerddoriaeth gyfoes, bu Gŵyl Gerdd Bangor yn uchafbwynt diwylliannol y ddinas dros 20 mlynedd a bydd yn cael ei chynnal ar 12-13 Mawrth.
Eleni caiff y cyngherddau o dan thema ‘yr amgylchedd’ eu ffrydio ar lein, gyda’r trefnwyr yn ymroddedig i wneud yn siŵr y bydd y sawl sy’n edrych a gwrando yn dal i fedru mwynhau rhaglen yr ŵyl, er gwaetha’r Covid-19.

Ymysg yr uchafbwyntiau bydd cyngerdd teyrnged i’r cyfansoddwr Cymreig nodedig John Metcalf ar y noson gyntaf, i gynnwys ei bedwarawd llinynnol newydd ochr yn ochr â gweithiau newydd gan Gyfarwyddwr Artistig yr ŵyl Guto Pryderi Puw, cyn myfyriwr Prifysgol Bangor, Thomas Whitcombe, a’r gyfansoddwraig ifanc o dras Malaysaidd, Jasmin Kent Rodgman.

Bydd Llyfr Lloffion y Delyn gan John Metcalf yn cael ei berfformio yn ystod y cyngerdd amser cinio gan y delynores a’r gyfansoddwraig Gymreig adnabyddus Mared Emlyn o Eglwysbach yn Nyffryn Conwy, a fydd hefyd yn perfformio ei chyfansoddiad diweddaraf.
Yn enillydd y Fedal Gyfansoddi yn ystod Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd yn 2011 ynghyd â derbyn nifer o gomisiynau o bwys, dywedodd y cyn myfyrwraig Prifysgol Bangor: “Rwyf ar hyn o bryd yn gweithio ar y cyfansoddiad ac yn edrych ymlaen at ei rannu yn ystod yr ŵyl.
“Rwyf wedi perfformio yng Ngŵyl Gerdd Bangor o’r blaen ac mae’n ddigwyddiad rwyf bob amser yn ei fwynhau. Mae Guto yn gyson yn comisiynu pobl ifanc ac yn rhoi cyfle iddyn nhw i fod yn rhan o’r ŵyl. Mae hynny’n beth da iawn.”
Mae Mared, sy’n 32, yn llawn canmoliaeth o’r ffordd mae’r trefnwyr wedi gwneud yn siŵr fod yr ŵyl yn medru mynd ymlaen eleni.
Ategodd, “Mae hi’n bechod nad ydym yn medru perfformio yn fyw i’r gynulleidfa ond rydym yn medru addasu. Dwi’n llongyfarch Guto am y ffaith fod yr ŵyl yn digwydd o dan yr amgylchiadau. Dwi’n falch fod yna dal cyfle i berfformio.”

Mae Guto, sydd wedi bod yn ymwneud gyda’r ŵyl ers ei sefydlu yn 2000, ei hun wrthi’n gorffen ei gyfansoddiad Pedwarawd Llinynnol #1 – Mae dy lwybrau’n diferu digonedd ac yn goruchwylio’r trefniadau olaf i’r digwyddiad.
“O gysidro’r cyfyngiadau rydym yn ei wynebu roeddwn yn benderfynol y dylai’r ŵyl gael ei chynnal eleni,” dywedodd Guto, sydd yn Ddarllenydd mewn Cyfansoddi yn yr Ysgol Cerddoriaeth, Drama a Pherfformio ym Mhrifysgol Bangor. “Mae’r Covid-19 wedi cael effaith ddinistriol ar y diwydiannau creadigol ac rydym yn meddwl ei bod yn bwysig iawn medru rhoi llwyfan i’r ŵyl gan gefnogi cerddorion, cyfansoddwyr, technegwyr sain a recordio tra’n ceisio llenwi’r bwlch o ddiffyg digwyddiadau cerddorol y mae ein cynulleidfaoedd yn ei brofi ar hyn o bryd.
“Fel gŵyl, rydym o hyd yn ymroddedig i roi cyfleoedd i artistiaid ar ddechrau eu gyrfa, ac mae hynny yr un mor wir eto eleni.”
Caiff y cyfansoddiadau newydd yn y cyngerdd teyrnged eu perfformio gan y Pedwarawd Solem cyffrous, gyda phob darn yn ymateb i thema yr ŵyl ‘yr amgylchedd.’
“Credaf bod dathliad cyfraniad John Metcalf ac yntau yn 75 oed yn un haeddiannol,” ategodd Guto. “Bydd llawer yn cytuno gyda mi ei fod yn cael ei gydnabod fel prif gyfansoddwyr Cymru ei genhedlaeth a thrwy ei gyfansoddiadau a’i amrywiol ymrwymiadau yn cyfarwyddo gwyliau cerddorol dros y blynyddoedd mae ei gyfraniad at fywyd cerddorol y genedl wedi bod yn amhrisiadwy.
“Fel cenedl mae angen i ni fod yn gyfforddus a hyderus yn dathlu ein diwylliant ein hunain. Rydym mor falch o fedru dathlu beth mae John wedi ei gyflawni ac yn dal i’w gyflawni yn ystod ei yrfa amlwg a llewyrchus.
“Rydym yn lwcus o gael y Pedwarawd Solem yma i berfformio. Maent yn gerddorion gwych ac yn barod wedi creu cryn enw iddynt eu hunain o fewn y cylchoedd clasurol.
“Hefyd rydym yn gobeithio bod modd i’n cynulleidfa arferol ymuno gyda ni ar lein, yn ogystal â chynulleidfaoedd newydd sydd o bosibl eisiau trio rhywbeth ychydig yn wahanol!”

Mae’r cyngerdd teyrnged yn cynrychioli tair cenhedlaeth o gyfansoddwyr. Nid yn unig y bydd John yn dathlu ei ben-blwydd yn 75 eleni, mae Guto yn troi yn 50 a Thomas yn dathlu ei 25ain.
O safbwynt Thomas, mae’r ŵyl yn cynnig dychweliad sydyn i Fangor, wedi iddo dreulio nifer o flynyddoedd yn astudio yn y ddinas, hyd nes iddo gwblhau ei radd Meistr mewn Cyfansoddi y llynedd.
Dywedodd Thomas, yr hwn sy’n edrych ymlaen i rannu ei gyfansoddiad Micro, “Rwy’n hynod ddiolchgar am y cyfleoedd mae’r ŵyl wedi eu rhoi i mi. Mae’n ŵyl rwyf yn ei mwynhau yn arw.
“Mae yna amrywiaeth eang o gerddoriaeth yn yr ŵyl a buaswn yn annog i unrhyw un i edrych ar y cyngherddau.
“Mae gennyf atgofion melys iawn o’m hamser ym Mangor. Mae’r digwyddiadau dros y deng mis diwethaf wedi rhoi pethau mewn persbectif ac wedi gwneud i mi sylweddoli faint wnes i fwynhau byw yno.”

Yn 2012 gwobrwywyd John Metcalf gyda’r MBE am ei wasanaeth i gerddoriaeth. Rhoddir rhagwrandawiad i’w gyfansoddiad Towards Silence – Winter Journey yn ystod yr ŵyl cyn iddo dderbyn ei berfformiad swyddogol yn ddiweddarach yn y flwyddyn.
Mae ei restr hir o lwyddiannau yn cynnwys 6 opera a’r anogaeth a roddai i’r genhedlaeth nesaf drwy arwain gweithdai cyfansoddi.
Mae’n canmol cyfraniad Gŵyl Gerdd Bangor i helpu talent i ffynnu.
“Mae gennyf barch mawr i’r ŵyl. Rwy’n edmygu’r cyfleoedd mae’n ei ddarparu i bobl ifanc ac rwy’n gwerthfawrogi safon eu gwaith,” dywedodd John, sy’n byw yn Llanbedr Pont Steffan, Sir Geredigion.
“Does dim digon o blatfformau ar gyfer cerddoriaeth newydd yng Nghymru ac mae diffyg trafodaeth feirniadol am gerddoriaeth newydd yng Nghymru. Mae’r ŵyl yn cyfrannu rôl bwysig.
“Rwy’n ymhyfrydu yn yr hyn maent yn ei wneud i mi. Mae’r ffaith bod Guto eisiau gwneud hyn yn ystyriol iawn ac mae’n golygu gymaint i mi.”
I ddiweddu rhaglen y cyngerdd teyrnged ceir gwaith newydd trawiadol gan Jasmin Kent Rodgman, a chyd gomisiynwyd gan Bedwarawd Solem a’r ŵyl.
Dethlir ymdrechion Metcalf ymhellach ar y diwrnod agoriadol gyda Zoomposiwm – Cerddoriaeth John Metcalf sy’n cynnwys sgyrsiau ar lein gan academyddion, beirniaid a pherfformwyr uchel eu parch.

Bydd ail ddiwrnod yr ŵyl yn cynnwys nifer o artistiaid enwog, gyda’r soprano amryddawn Caryl Hughes, y bariton Paul Carey Jones a’r pianydd Wyn Davies yn ymuno mewn dathliad hudolus o ganeuon ac arias operatig Metcalf.
Bydd hefyd gyfle i’r genhedlaeth nesaf i arddangos eu talent, gyda pherfformiadau Ensemble Cerddoriaeth Newydd Bangor o gerddoriaeth gan nifer o gyfansoddwyr ifanc.
I gloi yr ŵyl ceir yr arloesol Electroacwstig Cymru, gyda’u cyngerdd yn cynnwys cerddoriaeth gan y cyfansoddwyr enwog Hildegard Westerkamp o Canada ac Andrew Lewis, sy’n byw ym Mangor.

Ceir rhagor o wybodaeth am yr ŵyl yn www.bangormusicfestival.org.uk
Gellir edrych ar y cyngherddau ar y platform digidol AM, yn www.amam.cymru